Archive for the ‘Znaczenie dotyku’ Category

Kiedy dotyk staje się nieodpowiedni?

Masaż jest wspaniałym narzędziem służącym relaksacji i rozluźnieniu mięśni. Masaż pomaga ludziom pozbyć się stresu, dzięki czemu czują się silniejsi, zdrowsi i bardziej szczęśliwi. Masaż pobudza krążenie, przez co nadaje skó­rze świeższy wygląd. Są jednak pewne sytuacje, w których masaż jest nie­wskazany. Są także takie fragmenty ciała, które są zbyt wrażliwe, by je maso­wać, oraz takie, których dotykanie zostałoby odebrane jako nieodpowiednie. W trakcie każdego masażu należy kierować się zdrowym rozsądkiem.

Odpowiedni dotyk

Masowanie polega właśnie na stosowaniu odpowiedniego dotyku. Bardzo ważna jest przy tym umiejętność zastosowania odpowiednich ruchów oraz dobrania odpowiedniej siły i czasu masowania jednego miejsca. Równie ważne jest to, by wiedzieć, kiedy dane miejsce należy masować, a kiedy jest to niewskazane. Przed rozpoczęciem masażu zawsze należy porozmawiać z osobą masowaną o tym, na jakich fragmentach ciała powinny koncentro­wać się nasze zabiegi.

Masaż leczniczy przynosi dobre samopoczucie i wewnętrzny spokój. W swoistej umowie między masującym i masowanym chodzi o konkretną potrzebę masowanego — chodzi mianowicie o to, by mógł się on rozluźnić i po prostu oczekiwać, że masujący ma odpowiednie umiejętności, by za­spokoić jego potrzeby. Masażysta oferuje osobie masowanej troskliwy do­tyk, który będzie wyrażał szacunek, nie wykraczając jednak poza ustalone granice. Granice te stanowią element świętej umowy między masującym i masowanym i dla obu tych osób są korzystne.

Nauka miłości samego siebie

Masaż wykonywany z zaangażowaniem wytwarza atmosferę sprzyjającą koncentracji na własnym „ja” i akceptacji samego siebie. Odczuwany wobec siebie krytycyzm jest przyczyną pojawiania się w naszym ciele napięcia, któ­rego skutkiem są bóle mięśni i kości oraz przekrwieniem organów. Miłość samego siebie eliminuje przeszkody uniemożliwiające osiągnięcie równo­wagi niezbędnej do tego, by całościowo odbierać własne ciało. Świadomość faktu, że dolegliwości powodują zaburzenia tej równowagi, pozwala osobie masowanej odzyskać dobre samopoczucie.

Niektóre stany chorobowe występujące w naszym organizmie mają charakter chroniczny — oznacza to, że utrzymują się one przez dłuższy czas lub nawet przez całe życie. Masaż wykonywany ze współczuciem i miłością może pomóc osobom z takimi problemami zaakceptować swoją chorobę, jednocześnie jej nie lekceważąc. Można pomóc takim ludziom w dostrze­żeniu faktu, że z chorobą można żyć i nie czuć się przez nią ograniczonym. Całościowe pojęcie koncepcji dobrego samopoczucia pomaga ludziom zde­cydować się na holistyczne metody leczenia (jedną z nich jest właśnie ma­saż), ułatwiające im życie z chronicznymi stanami chorobowymi i eliminu­jące uczucie uzależnienia od choroby.

Osoba masująca może towarzyszyć swojemu podopiecznemu na drodze do lepszego samopoczucia. Używany przez masującego współczujący dotyk pomaga osobie masowanej z miłością i zrozumieniem odnosić się do swojego ciała. Dotyk niesie bowiem ze sobą taki oto sens: „Jestem warty kochania i kocham moje ciało takim, jakie jest”. Wzbudzanie uczucia miłości wobec sa­mego siebie może następować w drodze kształtowania umiejętności docenie­nia daru, jakim jest życie. W im większym stopniu dana osoba akceptuje swoje ciało, w tym większym stopniu się ono zmieni. Im mocniej dana osoba kocha swoje ciało, tym więcej pracy włoży w zapewnienie mu dobrej kondycji.

Zapewnianie poczucia bezpieczeństwa poprzez dotyk

Każdą masowaną osobę warto przekonywać, że jej ciało, umysł i dusza stanowią jedność. Poprzez czuły dotyk pobudza się proces uzdrawiania. Wyrazem naszej troski o drugą osobę może być właśnie dotyk. Dotyk jest bowiem sygnałem, który przekazuje następującą informację: „Jesteś teraz bezpieczny, możesz się całkowicie rozluźnić i zrelaksować”.

Dotyk stosowany podczas masażu daje osobie masowanej sygnał, że właśnie teraz nadszedł czas oczyszczenia się i uwolnienia wszystkich zale­gających w organizmie toksyn. Ciało osoby masowanej odczuwa ulgę i jest wdzięczne za troskę okazywaną przez masującego. Nasze mięśnie są często spięte — jest to nasza reakcja na stres. Masaż jest swego rodzaju kluczem pozwalającym odblokować ten stan. Nierzadko zdarza się, że ludzie, za­miast rozwiązywać najtrudniejsze problemy, spychają je w głąb siebie.

Zatrzymywanie emocji wewnątrz powoduje, że dany fragment ciała nieruchomieje, co przekłada się na ograniczenie wykonywanych przez nie­go funkcji — w równym stopniu dotyczy to mięśni, organów i kości. W ta­kiej sytuacji tracimy z tą częścią ciała kontakt — po prostu ją odrzucamy — co powoduje jej ogólną dysfunkcjonalność. Mięśnie stają się spięte, kości zaczynają boleć, a organy wewnętrzne nie pracują w pełni wydajnie. Dzięki łagodnemu dotykowi znów zaczynamy dostrzegać potrzebę odczuwania ca­łego naszego ciała, każdej jego części.

Osobie masowanej można pomóc na nowo nauczyć się akceptować własne ciało takim, jakie jest, a nie tylko takim, jakim jest w marzeniach. Często zdarza się, że nieakceptowana część ciała nie funkcjonuje tak, jak powinna. Zajmujący się masażem terapeuta uczy osobę masowaną, jak po­winna ona odbierać ciało jako całość, nawet z jego ograniczeniami. Współ­czujący dotyk umożliwia wsłuchanie się w potrzeby ciała, pozwala osobie masowanej rozluźnić się i ponownie spojrzeć na swoje ciało całościowo.

Dotyk i współczucie

Czuły i współczujący dotyk wytwarza atmosferę sprzyjającą zachodzeniu w organizmie procesów samouzdrawiających. Najlepszy masaż ma miejsce wówczas, gdy troszczymy się o samopoczucie osoby masowanej. Jeżeli ma­saż ma być naprawdę skuteczny, musimy przygotować się na to, by osobie masowanej zaoferować wszystko, czego będzie potrzebowała.

Intuicja i dotyk

Intuicja jest nam niezwykle potrzebna — dzięki niej jesteśmy w stanie okre­ślić, nad jakimi partiami ciała powinniśmy pracować i jak to robić, kie­dy osoba masowana nie daje nam żadnych wskazówek. W wielu przypad­kach trzeba się w tym celu kierować przeczuciem, niekiedy jednak można przewidzieć to, co osobie masowanej sprawi przyjemność. Zawsze należy uwzględniać własną intuicję i kierować się odczuciami. Dotyk intuicyjny nadaje masażowi głębię — osoba masująca staje się kimś więcej niż jedynie technicznym wykonawcą masażu.

Dotykanie kogoś bardzo często wywoła reakcję naszego własnego ciała. Może się zdarzyć, że masując kogoś, będziemy odczuwać lekki ból w lewym ramieniu. Warto wówczas wymasować to samo miejsce u osoby masowanej — niech nasze ciało będzie czymś w rodzaju przewodnika, który pokaże, jakich metod mamy używać i z jaką siłą to robić. Zaufajmy temu, co sami czujemy, a przekonamy się, że odczuwany przez nas ból w ramieniu czy jakakolwiek inna dolegliwość zniknie.

9 września 1971 roku w Exploratorium znajdującego się w San Francisco muzeum Pałace of Fine Arts otwarto stałą wystawę zatytułowaną „Sala Dotyku”. Wystawa została umiejscowiona w sklepionym kopułą pomieszczeniu pogrążonym w całkowitych ciemnościach. Przez godzinę i piętnaście minut zwiedzający szukają odpowiedniej drogi przez ciemny labirynt — posługiwać się mogą jedynie dotykiem. Celem wyprawy jest skłonienie jej uczestników do wykorzystania swojej umiejętności chodzenia i posuwania się na czworakach w sytuacji, gdy ich jedyną możliwością jest wyczucie odpowiedniej drogi wiodącej po wielu różnych nawierzchniach.

Dotyk jako forma komunikacji

Dotyk jest istotną formą komunikacji. Dotykamy delikatnie naszych dzie­ci, na przykład głaszcząc je po plecach — w ten sposób dajemy im sygnał, że jesteśmy i że mogą czuć się bezpieczne. Obejmujemy swoich partnerów i pozostajemy w bliskim kontakcie. W takiej sytuacji nasze ciała delikatnie się o siebie ocierają, nie pozwalając na utratę tego kontaktu. Z przyjacie­lem witamy się poprzez uścisk. Ciepłe powitanie mentora lub szanowa­nego członka naszej społeczności następuje poprzez uścisk dłoni. Chcąc podkreślić stan pozostawania w kontakcie lub uwypuklić pewne elementy konwersacji, również możemy delikatnie dotykać naszego rozmówcy. Kie­dy spotykamy kogoś po raz pierwszy, następuje łagodny, ale zdecydowany uścisk dłoni.

Przy wszystkich tych formach kontaktu dotyk jest środkiem umożli­wiającym komunikowanie się. Poprzez dotyk można wyrazić bardzo wiele — szczególnie w trakcie masażu, podczas którego komunikacja przebiega na różnych poziomach. Dotyk może być lekki lub głęboki. Czasami może być tak delikatny, że będzie polegał jedynie na przekazaniu ciepła bez właś­ciwego kontaktu dotykowego.

Masaż należy zawsze dostosować do konkretnych potrzeb osoby masowanej. Trzeba dowiedzieć się, czy na jej ciele występują jakieś bolesne lub uszkodzone fragmenty. Musimy zapytać ją, czy jest rozdrażniona oraz czy pozostaje pod wpływem dużego stresu lub innych silnych emocji. Należy też uwzględnić to, czy masaż ma być kończącą dzień formą relaksu, czy też osoba masowana musi wrócić do pracy i w związku z tym potrzebuje zastrzyku energii?

Z osobą masowaną zawsze należy porozmawiać, by wyczuć granice wrażliwości oraz wytworzyć atmosferę ciepła i komfortu. Po przygoto­waniu osoby masowanej należy delikatnie „dotykać ją” wypowiadanymi w trakcie sesji słowami. Jeśli zawsze będziemy kierować się zasadą doboru odpowiedniego dotyku, zarówno my, jak i osoba masowana, będziemy od­czuwać zdecydowanie większą przyjemność z całego procesu masażu.

Nauka dotykania siebie i innych

Nasza skóra odczuwa dotyk o różnym natężeniu — odczujemy zarówno delikatne muśnięcie łagodnej bryzy, jak i silne uderzenie fali oceanicznej. Organizm ludzki potrafi także przystosowywać się do odczuwanego do­tyku — jako przykład można przytoczyć sytuację, w której przez pierwsze dwie czy trzy minuty odczuwamy ciężar zimowego płaszcza, a następnie te dodatkowe kilogramy przestają zwracać naszą uwagę. Rozmieszczone w na­szej skórze receptory dotykowe dostosowują się do nieustannego nacisku wywoływanego przez założony płaszcz, dzięki czemu możemy skoncentro­wać naszą uwagę na innych wrażeniach.

Receptory temperatury i bólu

Reakcja na ciepło lub zimno nazywana jest wrażeniem termicznym. Termoreceptory to wolne zakończenia nerwowe, które reagują na otaczającą je temperaturę, zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną. Receptory te roz­mieszczone są w skórze i w różnych organach ciała.

Receptory bólu, zwane inaczej nocireceptorami, to również wolne za­kończenia nerwowe. Rozmieszczone są w różnych miejscach w całym ciele człowieka. Są nam niezbędne do przeżycia. Ból jest reakcją na nadmierną stymulację dotykową lub cieplną. Reakcja nocireceptorów na bodźce sta­nowi dla naszego organizmu ostrzeżenie o zagrożeniu — zawiadamia, że dzieje się coś złego.

Dotyk jest zmysłem

Wrażenie dotyku jest przez nas odczuwane dzięki znajdującym się w skórze receptorom. Receptory to narządy zmysłu odbierające informacje (zwane bodźcami) z zewnątrz i z wewnątrz naszego ciała. Informacje te są następnie przekazywane w postaci impulsów nerwowych do mózgu — dopiero tam dochodzi do odczuwania. Mózg identyfikuje odebrane wrażenia zmysłowe i koncentruje naszą uwagę na ich interpretacji. Warto jednak zaznaczyć, że proces ten odbywa się poza naszą świadomością.

Dotyk — nazywany też niekiedy wrażeniem dotykowym — odczuwany jest dzięki receptorom zwanym mechanoreceptorami, które są zdolne do odbierania trzech rodzajów (poziomów) wrażeń zmysłowych: dotyku, nacisku oraz wibracji.

Odczuwanie dotyku jest reakcją na stymulację receptorów znajdujących się tuż pod górną warstwą skóry. Receptory te umożliwiają nam odbieranie wrażenia dotyku bez względu na to, czy jest on lekki, czy też zdecydowany. Odczuwając lekki dotyk, zyskujemy świadomość, że coś dotknęło naszej skóry, nie zawsze jednak jesteśmy w stanie określić, co to było i gdzie do­kładnie dotyk miał miejsce. Dotyk przypominający muśnięcie skóry ptasim piórem pozostawia wrażenie łaskotania, które jest odczuwalne jeszcze przez pewien czas po tym, jak działanie bodźca ustało. W przypadku wyraźnego dotyku nie mamy problemów z dokładnym określeniem, gdzie zostaliśmy dotknięci. Przez moment czujemy delikatny ucisk dotykających nas palców i dłoni. Receptory odpowiedzialne za odbieranie wrażeń związanych z na­ciskiem i wibracjami umiejscowione są głębiej, w niższych warstwach tkan­ki skórnej. Odczuwane przez nas wrażenia nacisku czy wibracji dotyczą zazwyczaj większych powierzchni naszego ciała i trwają dłużej niż dotyk, nawet ten zdecydowany.